CZYM JEST LOGOPEDIA
Logopedia
Logopedia jest nauką o kształtowaniu właściwej mowy w okresie jej rozwoju i jej doskonaleniu w późniejszym okresie (logopedia ogólna), a także o usuwaniu różnego rodzaju wad i zaburzeń mowy (logopedia specjalna).
Obecnie obowiązujące definicje logopedii mówią, że jest ona nauką o kształtowaniu prawidłowej mowy, usuwaniu wad wymowy oraz nauczaniu mowy w przypadku jej braku lub utraty. Obejmuje też oddziaływanie na psychikę w celu wytworzenia właściwego stosunku do wady mowy i zapobiegania ujemnemu jej wpływowi na kontakty interpersonalne oraz kształtowanie osobowości. Według Demelowej logopedia zajmuje się etiologią i patogenezą zaburzeń mowy, ich rozpoznawaniem, zapobieganiem oraz usuwaniem. Interesuje sie wychowaniem pod względem mowy, czuwaniem nad jej rozwojem i doskonaleniem oraz ewentualną poprawą, gdy odchyla się ona od normy.
Do zadań logopedii, wg Ireny Styczek należą:
- kształtowanie prawidłowej mowy w przedszkolu i w szkole, czyli dbanie o jej prawidłowy i jak najlepszy rozwój pod względem fonetycznym, gramatycznym i leksykalnym,
- doskonalenie mowy już ukształtowanej,
- usuwanie wad mowy,
- nauczanie mowy (mówienia i rozumienia) w wypadku jej braku lub utraty,
- usuwanie zaburzeń głosu,
- usuwanie trudności w czytaniu i pisaniu.
Wśród autorów nie ma zgodności co do przedmiotu i zakresu badań logopedii, stąd aktualnie funkcjonują trzy koncepcje określające obszar tej nauki:
- Koncepcja medyczna, za którą opowiada się m. in. S. Grabias, organizująca zakres przedmiotu badań logopedii do zaburzeń, profilaktyki i korekcji mowy.
- Koncepcja pedagogiczna, rozszerzająca zakres przedmiotu badań logopedii o problemy kształtowania mowy u dzieci z upośledzonym słuchem i porozumiewania się głuchoniewidomych.
- Koncepcja holistyczna, której zwolennikami są L. Kaczmarek i I. Styczek, traktuje logopedię jako samodzielną naukę zajmującą się wszystkimi aspektami mowy: embriologicznym, patologicznym, społecznym i artystycznym, integruje wyniki badań dyscyplin zajmujących się mową.
Tak więc można wymienić następujące przedmioty badań logopedii:
- prawidłowy proces nabywania kompetencji i rozwoju sprawności językowej oraz komunikacyjnej,
- zapobieganie nieprawidłowym zachowaniom językowym,
- pochodzenie i przyczyny powstających odstępstw od normy w rozwoju mowy,
- mechanizm powstawania tych odstępstw,
- ich związek z innymi zaburzeniami rozwojowymi,
- ich wpływ na psychikę i funkcjonowanie społeczne, korekta wad wymowy,
- reedukacja zaburzeń mowy, w przypadku utraty nabytych już umiejętności porozumiewania się,
- terapia zakłóceń i zaburzeń rozwoju mowy oraz zaburzeń mowy,
- oddziaływanie na psychikę pacjenta w celu umożliwienia mu prawidłowego funkcjonowania społecznego,
- zapobieganie wtórnym skutkom zaburzeń mowy.